I Biwak Historyczny 'Hohenfriedeberg 1745' - Dobromierz

26 maja przy Wieży Widokowej w Dobromierzu odbędzie się I Biwak Historyczny "Hohenfriedeberg 1745". Pomnik jako Wieża Widokowa zbudowany został na wzgórzu Wieżyca z okazji stulecia bitwy pod Dobromierzem (w roku 1845).
Biwak rozpocznie się o godzinie 15:00. W trakcie imprezy odbędą się:

- wystawa fotograficzna: „Dobromierz wczoraj i dziś”, pokaz Klubu Jeździeckiego „Podkówka Team” z Szymanowa, konkurs plastyczny dla dzieci: „Wieża Widokowa w Dobromierzu”

- ognisko i gawęda z Edwardem Hałdasiem na temat historii Dobromierza, przejażdżki na kucykach i inne atrakcje

- Wykład na temat bitwy pod Dobromierzem - prof. Robert Kisiel

- Projekcja filmu o Fryderyku Wielkim

Bitwa pod Dobromierzem

Małe miejscowości znajdują niekiedy trwałe miejsce na kartach wielkiej historii. Tak stało się z Dobromierzem, a to za sprawą bitwy z 4 czerwca 1745 r. W tym właśnie roku władczyni Austrii, Maria Teresa, próbowała odebrać Śląsk, który w latach 1740-1741 siłą i podstępem wydarł jej król Prus, Fryderyk II Wielki. W tym czasie sojusznikiem Austrii była Saksonia.
Król Prus był wtedy w trudnym położeniu. Jego wyprawa na Czechy w 1744 r. skończyła się klęską. Nie sprzyjała mu też sytuacja polityczna w Europie. Za wszelką cenę chciał więc utrzymać Śląsk bo utrata tej prowincji oznaczała koniec potęgi Prus. Armia austriacko-saska wysłana z Czech w końcu maja do zdobycia Śląska, liczyła 65 tys. żołnierzy, w 2/3 austriackich, w 1/3 saskich. Dnia 3 czerwca dotarła w rejon Strzegomia i Dobromierza. Dowodzili nią książę Karol Lotaryński, szwagier Marii Teresy, a także książę Jan Adolf von Sachsen-Weissenfels, wódz saski. Sądzili oni, że stojący pod Świdnicą król pruski ma słabe siły i myśli o odwrocie. Ten jednak przerzucił pod osłoną nocy 60 tys. żołnierzy pod Strzegom i o świcie, około 4:00 zaatakował, zupełnie zaskakując przeciwników. Prusacy uderzyli najpierw na oddziały saskie księcia Sachsen-Weissenfels. Znajdowały się one na zachód od Strzegomia. Pierwszy, najbardziej zaskakujący atak, spadł na straż przednią. Złożona ona była głównie z zaciąganych w Polsce pułków ułanów (istniała wtedy polsko-saska unia personalna).
Zostały one odrzucone, ale dla powstałych zaledwie 10 lat wcześniej formacji ułańskich była to pierwsza wielka bitwa, czyli chrzest bojowy. Sasi dzielnie walczyli, szczególnie jazda i grenadierzy, ale około 7:00 Prusacy zmusili ich do odwrotu.
Nastąpiło to nim przyszły z pomocą siły austriackie księcia Lotaryńskiego, które obozowały koło Dobromierza. Zbierały się niemrawo i maszerowały powoli. Gdy książę Lotaryński nadszedł rozpoczęła się druga faza bitwy. Między Godzieszówkiem, a Tomkowicami linie piechoty pruskiej i austriackiej prowadziły morderczą wymianę ognia, ale bez rozstrzygnięcia.
Za to między Tomkowicami a rzeką Strzegomką jazda pruska zmusiła do odwrotu austriacką, prowadzoną osobiście do boju przez księcia Lotaryńskiego. Przesądziło to o wyniku bitwy i około 8:00 austriacki dowódca nakazał odwrót. Bitwa była więc już rozstrzygnięta i dobiegała końca, ale właśnie wtedy miał miejsce jej najgłośniejszy epizod. W chwili, gdy piechota austriacka zbierała się do odwrotu, kula armatnia zabiła jej dowódcę, feldzeugmeistra Thungena, a równocześnie ranny został gen. Daun.
Wstrząśnięci tymi wypadkami żołnierze jednego z regimentów rzucili się do ucieczki i w szyku powstała luka. Natychmiast wykorzystał ją pruski regiment dragonów Bayreuth, który przez przypadek asekurował piechotę pruską między Godzieszówkiem a Tomkowicami.
Okazało się, że był to dla Prusaków wielce szczęśliwy przypadek. We wspaniałej szarży, najsłynniejszej w dziejach kawalerii pruskiej, regiment Bayreuth rozbił 20 batalionów i zdobył las 67 chorągwi. Wbrew obiegowym opiniom szarża ta nie rozstrzygnęła bitwy, ale bardzo zwiększyła rozmiary pruskiego zwycięstwa. Austriacy stracili 10300 żołnierzy, Sasi 2900, a Prusacy 4800. W ręce pruskie wpadło 76 chorągwi i sztandarów, 66 dział i tysiące jeńców.

Fryderyk Wielki, utrzymał Śląsk we władaniu. Bitwa była jego pierwszym, prawdziwie wielkim zwycięstwem, stąd określano ją niekiedy "narodzinami armii pruskiej". W historii znana jest głównie jako bitwa pod Dobromierzem, choć także jako bitwa pod Strzegomiem, bądź od obu miejscowości - pod Strzegomiem i Dobromierzem. Miała ona ogromne znaczenie dla ugruntowania potęgi Prus, jako groźnego mocarstwa.

Opis bitwy i materiały historyczne na stronie internetowej Urzędu Gminy Dobromierz opracował - Robert Kisiel.
Konsultacja i materiały historyczne - Edward Hałdaś