Monografia Twierdzy Srebrna Góra

Jesienią tego roku na rynku wydawniczym pojawiła się nakładem spółki Bellona monografia srebrnogórskiej twierdzy. Jej autorami są naukowcy związani z Uniwersytetem Wrocławskim zajmujący się od lat dziejami tej największej XVIII wiecznej górskiej warowni. Grzegorz Podruczny – historyk architektury i urbanistyki oraz Tomasz Przerwa – historyk Śląska, badacz dziejów turystyki i sportu od kliku lat są także współorganizatorami srebrnogórskich konferencji naukowych. Prezentowane są tam najświeższe wyniki badań nad tą urokliwie położoną pomiędzy górami Sowimi a Bardzkimi osadą i jej okolicą. W 2006 roku na rynku wydawniczym pojawiła się pierwsza publikacja pokonferencyjna dotycząca tej tematyki, a obaj autorzy byli także w tym roku współtwórcami monografii sowiogórskiej „W cieniu Wielkiej Sowy”.

Tym razem dzięki udziale środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego czytelnicy do rąk otrzymują pełną syntezę dziejów budowanej w latach 1763-1785 twierdzy. Książka zawiera 14 rozdziałów opisujących kolejno tło historyczne tamtych czasów, projekty budowy, prace wykonawcze oraz jej uzbrojenie. Następne części opisują dzieje obiektu w czasie walk, życie codzienne załogi oraz ludności miasteczka a także późniejsze jego adaptacje na poligon, więzienie czy wreszcie dla potrzeb ruchu turystycznego. Ostatnie dwa rozdziały to opis czasów II wojny światowej i okresu w tak zwanej Polsce Ludowej. Monografia zawiera także pełny wykaz źródeł historycznych i opracowań na których bazowali pracę autorzy, a całość treści zawarta została na 544 stronach. Jej twórcy dokonali przeglądu większości archiwów związanych z dziejami twierdzy (krajowych ale także i niemieckich, austriackich i francuskich).

Książka zawiera dzięki temu unikatowe plany projektowe twierdzy oraz bogatą ikonografię. Jak można wyczytać we wstępnie celem autorów było „połączenie trzech zasadniczych wątków: narracji historycznej, analizy architektonicznej i – co rzadkie - rozważań z zakresu społecznego funkcjonowania fortecy”. Poddając ocenie monografię należy stwierdzić, że zadanie to zostało wykonane bardzo dobrze, a sama książka jest nieocenionym źródłem wiedzy dla historyków, krajoznawców i miłośników regionu. Polecam.

Twierdza Srebrna Góra. G. Podruczny, T. Przerwa, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2010.

Tomasz Śnieżek

www.tomaszsniezek.pl