„Wojna i pok�j” w Operze Narodowej [zobacz zdj�cia]

Wielkim artystycznym wydarzeniem stolicy by� go�cinny wyst�p Teatru Maryjnego z Sankt Petersburga w Operze Narodowej.

W ramach Mi�dzynarodowego Dnia Teatru, w Operze Narodowej pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronis�awa Komorowskiego, zaprezentowano polskiej publiczno�ci „Wojn� i pok�j” Siergieja Prokofiewa.

Teatr Maryjski z Sankt Petersburga zrealizowa� oper� Prokofiewa w inscenizacji Andrei’a Konchalovskiego, w kooprodukcji z Metropolitan Opera w Nowym Jorku. Dwudniowy wyst�p Teatru Maryjskiego w Warszawie (27 i 28 marca 2012 r.) odby� si� we wsp�pracy z udzia�em artyst�w ch�ru Teatru Wielkiego – Opery Narodowej.

Opera Siergieja Prokofiewa „Wojna i pok�j” powsta�a na podstawie powie�ci Lwa To�stoja. Pierwsze takty powsta�y w 1941 roku, a ca�o�� zosta�a uko�czona tu� przed �mierci� kompozytora, w 1953 roku. Premiera w inscenizacji Konchalovskiego mia�a miejsce 11 marca 2000 roku w Teatrze Maryjskim w Sankt Petersburgu.

Opera jest gigantycznym przedsi�wzi�ciem rozpisanym na 72 partie solowe, co w literaturze operowej nie ma swojego odpowiednika. W prezentowanej inscenizacji wzi�o udzia� ponad 400 �piewak�w, tancerzy i statyst�w.

Akt pierwszy przedstawia panoram� spo�ecze�stwa rosyjskiego w pocz�tkach XIX wieku, natomiast akt drugi to zmaganie narodu rosyjskiego z inwazj� Napoleona.

Obrazki ogrodu i rezydencji w maj�tku Rostow�w, balu u starego magnata, salonu w rezydencji ksi�cia Bo�ko�skiego, bawialni u H�lène Bezuchowej, gabinetu Do�ochowa, salonu w rezydencji Marii Achrosimowej, gabinetu Pierre’a Bezuchowa obejmowa�y narodziny mi�o�ci Nataszy Rostowej do ksi�cia Andrieja Bo�ko�skiego, pr�b� uwiedzenia Nataszy przez Anatola Kuragina, za�lepienie Nataszy i nieszcz�liwa mi�o�� Pierre’a Bezuchowa do narzeczonej przyjaciela.

Sceny przedednia inwazji Napoleona i walki pod Borodino, rady wojennej w Filach, ulicy w Moskwie okupowanej przez Francuz�w, chaty ch�opskiej, drogi smole�skiej podczas zamieci i odwrotu wojsk francuskich przedstawi�y najazd Napoleona na Rosj�, jego pyrrusowe zwyci�stwo nad Moskw�, reakcj� spo�ecze�stwa rosyjskiego, kl�sk� wielkiego francuskiego wodza i ostateczne zwyci�stwo Rosjan.

Cukierkowe przedstawienie �wiata arystokratycznego w czasach pokoju zupe�nie k��ci si� ze stalinowskim akcentem w cz�ci „wojennej”. Napoleon wznosz�cy si� zwyci�sko na platformie cia� poleg�ych �o�nierzy jest dla wsp�czesnego Prokofiewa Hitlerem. I jeden i drugi pr�bowali zdominowa� nar�d rosyjski. Obaj dyktatorzy ponie�li sromotn� kl�sk� podczas pr�by zdobywania rosyjskiego terytorium. Wr�czenie kwiat�w feldmarsza�kowi Kutuzowowi przez tr�jk� dzieci mo�na interpretowa� jako serdeczne podzi�kowania dla Stalina.

Pomimo tych drobnych odno�nik�w do czas�w stalinowskich, kultu jednostki, pisania pod zapotrzebowanie polityczne, ca�o�� jawi si� niezwykle imponuj�co. Kilkaset os�b przewijaj�cych si� na scenie, ponad 40 znakomitych �piewak�w w partiach solowych, efekty d�wi�kowe, muzyczne, wizualne i monumentalna inscenizacja przyprawiaj� o zawr�t g�owy.

Do�� klasyczna inscenizacja opery zyska�a tylu� zwolennik�w, co i przeciwnik�w. Statyczno�� solist�w, niezbyt wyrafinowana, czasem wr�cz uboga scenografia przy bogactwie stroj�w artyst�w i ch�rzyst�w wprowadza�a dysonans w odbiorze opery. Atutem jest wra�enie monumentalno�ci widowiska poprzez ogromne sceny ansamblowe i wielo�� wyst�puj�cych postaci. Czasem a� nie mieszcz� si� oni na scenie. Na przyk�ad rz�dy wojsk rosyjskich pr�buj�ce znale�� sobie miejsce na najwi�kszej przecie� scenie operowej Europy, jak� jest Opera Narodowa. Zamys� inscenizacyjny przesytu artyst�w w przestrzeni operowej powi�d� si� Konczalovskiemu znakomicie.

„Wojna i pok�j” to wielkie widowisko o niespotykanej skali organizacyjno-artystycznej. Na tego typu przedsi�wzi�cie mo�e pokusi� si� jedynie teatr operowy o najwy�szej randze artystycznej. Mo�na si� nie zgadza� z wizj� artystyczn�, ale doceni� trzeba wysi�ek tw�rc�w i wykonawc�w.

Opera Narodowa w Sali imienia Moniuszki mie�ci ponad 1800 miejsc. W�r�d przyby�ych go�ci mo�na by�o zauwa�y� m.in. Marka Borowskiego, El�biet� Dzikowsk�, Maj� Komorowsk�, Adama Michnika, Andrzeja Seweryna, Krzysztofa Kwiatkowskiego, profesor Ew� ��towsk�, Gra�yn� Torbick� i wielu, wielu innych przedstawicieli �wiata artystycznego, kulturalnego, naukowego, politycznego oraz medi�w stolicy.

W przedstawieniu czo�owe partie �piewali: Alexei Markov (Ksi��� Andriej Bo�ko�ski), Ekaterina Goncharova (Natasza Rostowa), Yulia Matochkina (Sonia), Alexiei Steblanko (Pierre Bezuchow), Ekaterina Semenchuk (H�lène Bezuchowa), Sergei Skorohodov (Anatol Kuragin), Mikhail Kolelishvili (Ksi��� Niko�aj Bo�ko�ski), Sergei Alexashkin (Feldmarsza�ek Michai� Kutuzow), Vasily Gerello (Napoleon). Ca�o�ci� dyrygowa� jeden z najwi�kszych dyrygent�w naszych czas�w – Valery Gergiev.

Inscenizacji dokona� Andrei Konczalovsky - rosyjski re�yser filmowy wsp�pracuj�cy z gwiazdami Hollywood, scenarzysta i producent, inscenizator oper. Dyrygowa� Valery Gregiev, re�yserowa� Irkin Gabitow.